الشيخ محمد علي الگرامي القمي
71
مرزها (فارسى)
خود مختار است كه حكم قطع را اجرا كند يا تبعيد كند يا به دار آويزد و يا بكشد . . . و فرمود على عليه السلام دو نفر را از كوفه به بصره تبعيد نمود . « 1 » « به طورى كه ملاحظه نموديد مفسد فى الارض همان محارب كه در آيه قرآن ذكر شده است . و محارب آن است كه با خدا و پيامبرش بجنگد ، ولى جمله « يسعون فى الارض فسادا » : در پى فساد باشند ، توضيح مىدهد كه منظور جنگ رسمى نيست ، بلكه نقض امنيت حكومت اسلامى و ترساندن مردم به وسيله اسلحه ، جنگ با خدا و رسول حساب شده است ، و به همين جهت است كه در روايات اين مسئله ، گاهى تعبير محارب مىشود و گاهى تعبير فساد فى الارض . مفسرين و فقهاء هم آيه را همين طور معنى كردهاند . . . . پساوند آوردن جمله و « يسعون فى الارض فسادا » مقصود اين آيه را روشن مىسازد كه همان فساد در حكومت اسلام با اخلال به امنيت و گرفتن سر راه مردم است . . . نه جنگ رسمى متداول ، بديهى است كه پيامبر صلى الله عليه و آله با كفارى كه مىجنگيدند اين طور معامله نمىكرد كه پس از دستگيريشان دست و پاىشانرا ببرد يا تبعيد سازد و يا به دار آويزد » . . . « 2 » « منظور از محارب - جنگنده باخدا و رسول - كسى است كه سلاح كشيده و از اهل ريبه باشد ، « 3 » در شهر باشد ياخارج شهر ، در شهرهاى كفار يعنى كفار ذمى كه پناه اسلامند - باشد يا مسلمانان ، شب يا روز ، هر زمان كه چنين كرد محارب حساب مىشود و لازم است كه اگر
--> ( 1 ) - / همان مدرك . ( 2 ) - / تفسير الميزان ج 5 ص 354 . ( 3 ) - / گويا منظور اين بوده كه فرد مشكوكى بوده باشد كه احتمال دارد با اساس حكومت اسلامى مخالف بوده و يا وابسته به دولت اجنبى باشد كه آن دولت ضد حكومت اسلام است .